Հովհաննես Թումանյան «Քաջ Նազարը»

Մաս 1

Լինում է, չի լինում՝ մի խեղճ մարդ, անունը՝ Նազար: Էս Նազարը մի անշնորհք ու ալարկոտ մարդ է լինում․ է՜նքան էլ վախկոտ, է՜նքան էլ վախկոտ, որ մենակ ոտը ոտի առաջ չէր դնիլ, թեկուզ սպանեիր: Օրը մինչև իրիկուն կնկա կողքը կտրած՝ նրա հետ դուրս գնալիս դուրս էր գնում, տուն գալիս՝ տուն գալի: Դրա համար էլ անունը դնում են Վախկոտ Նազար:

Էս Վախկոտ Նազարը մի գիշեր կնկա հետ շեմքն է դուրս գալի: Որ շեմքն է դուրս գալի, տեսնում է ճրըքճրըքան լո՜ւս-լուսնյակ գիշեր, ասում է․

— Ա՛յ կնիկ, ի՜նչ քարվան կտրելու գիշեր է՜․․․ Սիրտս ասում է՝ վեր կաց գնա Հնդստանից եկող Շահի քարվանը կտրի, բեր տունը լցրու․․․

Կնիկը թե՝

— Ձենդ կտրի, տեղդ նստի, քարվան կտրողիս մտիկ արա․․․:

Նազարը թե՝

— Անզգա՛մ կնիկ, ինչո՞ւ չես թող անում՝ ես գնամ քարվան կտրեմ, բերեմ տունը լցնեմ: Էլ ի՞նչ տղամարդ եմ ես, էլ ինչո՞ւ եմ գդակ ծածկում, որ դու համարձակվում ես իմ առաջը խոսես:

Որ շատ կռվում է, կնիկը տուն է մտնում, դուռը փակում:

— Հո՛ղեմ էդ վախկոտ գլուխդ, դե հիմի գնա քարվան կտրի:

Էս Նազարս մնում է դռանը: Վախից լեղապատառ է լինում: Ինչքան աղաչում-պաղատում է, որ կնիկը դուռը բաց անի, չի լինում, բաց չի անում: Ճարը կտրած՝ գնում է մի պատի տակի կուչ է գալի, դողալով գիշերն անց է կացնում, մինչև լուսը բացվում է: Նազարը խռոված, պատի տակին արևկող արած սպասում է, որ կնիկը գա, տուն տանի, ու միտք է անում: Ամառվա շոգ օ՜ր՝ գազազած ճանճեր, ինքն էլ էնքան ալարկոտ, որ ալարում է քիթը սրբի-ճանճերը գալիս են սրա քիթ ու պռունգին վեր գալի, լցվում: Որ շատ նեղացնում են, ձեռը տանում է, երեսին զարկում: Որ երեսին զարկում է, ճանճերը ջարդվում են, առաջին վեր թափում:

— Վա՛հ, էս ինչ էր․․․ — մնում է զարմացած:

Ուզում է համրի, թե մի զարկով քանիսն սպանեց, չի կարողանում: Մտածում է, որ հազարից պակաս չի լինիլ:

— Վա՛հ, — ասում է, — ես էսպես տղամարդ եմ էլել ու մինչև էսօր չեմ իմացե՜լ․․․ Ես, որ մի զարկով կարող եմ հազար շունչ կենդանի ջարդել, էլ ի՞նչ եմ էս անպիտան կնկա կողքին վեր ընկել․․․:

Էստեղից վեր է կենում, ուղիղ գնում իրենց գյուղի տերտերի մոտ:

— Տե՛րտեր, օրհնյա ի տեր:

— Աստված օրհնի, որդի՛ս:

— Տե՛րտեր, բա չես ասիլ էսպես-էսպես բան:

Պատմում է իր քաջագործությունը ու հետն էլ հայտնում է, որ պետք է իր կնկանից կորչի, միայն խնդրում է՝ իր արածը տերտերը գրի, որ անհայտ չմնա, ամենքն էլ կարդան, իմանան: Տերտերն էլ, կատակի համար, մի փալասի կտորի վրա գրում է․

Անհաղթ հերոս Քաջըն Նազար
Որ մին զարկի՝ ջարդի հազար:

Ու տալիս է իրեն: Նազարս էս փալասի կտորը մի փետի ծերի ամրացնում է, մի ժանգոտած թրի կտոր կապում մեջքը, իրենց հարևանի իշին նստում ու գյուղից հեռանում:

Մաս 2

Իրենց գյուղից դուրս է գալի, մի ճամփա է ընկնում ու գնում: Ինքն էլ չի իմանում, թե էդ ճամփեն ուր է տանում:

Գնում է, գնում, մին էլ ետ է նայում, տեսնում է՝ գյուղից հեռացել է: Էստեղ սիրտն ահ է ընկնում: Իրեն սիրտ տալու համար սկսում է քթի տակին մռմռալ, երգել, իրեն-իրեն խոսել, իշի վրա բարկանալ: Քանի հեռանում է, էնքան վախը սաստկանում է, քանի վախը սաստկանում է, էնքան ձենը բարձրացնում է, սկսում է գոռգոռալ, հարայ-հրոց անել, հետն էլ մյուս կողմից էշն է սկսում զռալ․․․ Էս աղմուկից ու աղաղակից թռչունները մոտիկ ծառերից են թռչում, նապաստակները թփերից են փախչում, գորտերը կանանչիցն են ջուրը թափում․․․

Նազարը ձենն ավելի է գլուխը գցում․ իսկ որ մտնում է անտառը, թվում է, թե ամեն մի ծառի տակից, ամեն մի թփի միջից, ամեն մի քարի ետևից որտեղ որ է՝ գազան է հարձակվելու կամ ավազակ, սարսափած սկսում է գոռգոռալ, ո՜նց գոռգոռալ՝ ականջդ ոչ լսի:

Դու մի՛ ասիլ՝ հենց էս ժամանակ մի գյուղացի ձին քաշելով՝ անտառում միամիտ գալիս է: Էս զարհուրելի ձենը ականջն է ընկնում թե չէ՝ կանգնում է:

— Վա՜յ, — ասում է, — ո՞նց թե, իմն էլ էստեղ էր հատե՜լ, կա-չկա՝ էս ավազակներ են․․․

Ձին թողնում է, ընկնում է ճամփի տակի անտառն ու երկու ոտն ուներ, երկուսն էլ փոխ է առնում, փախչում:

Բախտդ սիրեմ, Քաջ Նազար․ գոռգոռալով գալիս է տեսնում՝ մի թամքած ձի ճամփի մեջտեղը կանգնած, իրեն է սպասում: Իշիցը վեր է գալի էս թամքած ձիուն նստում ու շարունակում իր ճամփեն:

Առաջադրանքներ

1. Ընթերցում ենք հեքիաթը:

2. Բացատրում ենք անհասկանալի բառերը:

3. Բնութագրում ենք Քաջ Նազարին ու նրա կնոջը:

Քաջ Նազարը վախկոտ էր: Նրա կինը ջղայն էր:

4. Շարունակում ենք ուսումնասիրել բառակազմությունը:

5. Առաջին շարքի յուրաքանչյուր բառ հնարավոր բոլոր ձևերով բաղադրում ենք երկրորդ շարքի ածանցների հետ:

Հյուսիս, լեզու, հայր, դրախտ, տոն, նկարիչ, մեղ(ք), հարս(ն), քն(ի)ն, օտար, բազում, բն(ական), հան(ել), հասն(ել), դր(դնել), շահ(ել), պահ(ել):

Ույթ, ածո, ական, ային, անի, (ա)բար, ոտի, (ա)վոր, ացու, ություն:

հյուսիս – հյուսիսական
լեզու – լեզվանի
հայր – հայրություն
դրախտ – դրախտային
տոն –տոնավոր
նկարիչ – նկարչուհի
հարս(ն) – հարսնական,,

Տնային աշխատանք

1. Ստեղծում ենք «Մեր օրերի Քաջ Նազարը» թեմայով շարադրանք: Պետք է ստանանք հեքիաթի առաջին ու երկրորդ մասերի նոր՝ ժամանակակից տարբերակը:

2. Շարադրանքից ընտրում ենք տասը բառ ու ներկայացնում դրանց բանաձևերը:

Օրինակ՝ անբախտ = ան + բախտ = ածանց + արմատ:

անշնորհք = ան + շնորհք = ածանց + արմատ
անպիտան = ան + պիտան = ածանց + արմատ
անհայտ = ան + հայտ = ածանց + արմատ
քաջագործություն = քաջ + ա + գործ + ություն = արմատ + հոդակապ + արմատ + ածանց
լեղապատառ = լեղ + ա + պատառ = արմատ + հոդակապ + արմատ
տղամարդ = տղա + մարդ = արմատ + արմատ
վախկոտ = վախ + կոտ = արմատ + ածանց
համարձակ = համ + արձակ = ածանց + արմատ
ալարկոտ = ալար + կոտ = արմատ + ածանց

Տնային աշխատանք 2. Նոյեմբերի 11-15

1. Հետևյալ նյութերից առանձնացրե՛ք հիդրօքսիդները:

СaO, NaOH, Na2O, NaCl, FeO, KOH, H2SO4, ZnO, SnO, Ca(OH)2, HCl, NaNO3, BeO, H3PO4, KNO3, Mg(OH)2:

2. Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի շնաձուկը 3 ժամում, եթե ընթանա 600կմ/ժ արագությամբ:

Տրված է
S = 600 կմ
t = 1 ժ
_________
t = 3 ժ = ?

600 x 3 = 1800
S = 1800 կմ

Միևնույն նշանով ամբողջ թվերի գումարումը

532. Կատարե՛ք գումարում.

ա) (+7) + (+2) = +9
բ) (-18) + (-3) = -21
գ) (+10) + (+15) = +25
դ) (-21) + (-4) = -25
ե) (-17) + (-12) = -29
զ) (-29) + (-41) = -70

533. Գումարե՛ք հետևյալ թվերը.

ա) -3, -9 և -5
բ) -1, -20 և -8
գ) -11, -7 և -12
դ) -6, -9 և -10
ե) -21, -3 և -18
զ) -4, -15 և -25

ա) (-3) + (-9) + (-5) = -17
բ) (-1) + (-20) + (-8) = -29
գ) (-11) + (-7) + (-12) = -30
դ) (-6) + (-9) + (-10) = -25
ե) (-21) + (-3) + (-18) = -42
զ) (-4) + (-15) + (-25) = 44

Տնային աշխատանք

247. Հաշվե՛ք.

ա) -112 + (-98) = -(112 + 98) = -210
բ) -33 + (-167) = -(33 + 167) = -200
գ) -128 + (-12) = -(128 + 12) = -140
դ) -688 + (-957) = -(688 + 957) = -1645
ե) -172 + (-118) = -(172 + 118) = -290
զ) -694 + (-738) = -(694 + 738) = -1432

248. Հաշվե՛ք.

ա) -354 + (-293) = -(354 + 293) = -647
բ) -293 + (-354) = -(293 + 354) = -647
գ) -784 + (-951) = -(784 + 951) = -1735
դ) -784 + (-256) = -(784 + 256) = -1040
ե) -487 + (-954) = -(487 + 954) = -1040
զ) -259 + (-728) = -(259 + 728) = -987

249. Հաշվե՛ք.

ա) -7825 + (-3517) = -(7825 + 3517) = -11342
բ) 7903 + 484 = 8387
գ) -35 + (-8094) = -(35 + 8094) = -8129
դ) -1113 + (-4570) = -(1113 + 4570) = -5683

Դասարանական 1

Դասարանական 1
Խնդիր 1. Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի շնաձուկը 2 ժամում, եթե ըն- թանա 50 կմ/ժ արագությամբ:

2×50=100 կմ

2.Ո՞րն է ածխածին պարունակող վառելանյութերի վտանգը բնության
համար: 

ածխածին պարունակող վառելանյութերի վտանգը բնության
համար։ Դա ծարն է։

3.
Ինչպե՞ս կարելի է որոշել` շարժվո՞ւմ է մարմինը, թե՞ ոչ:

4. Լրացրե՛ք բաց թողնված թվերը.
1 մ/վ = ____ կմ/ժ,
72 կմ/ժ = ____ սմ/վ

Կրկնություն

205. -5, 6, 8, -10, 0, +4, -0 թվերից որո՞նք են.

ա) դրական
բ) բացասական

ա) 6, 8, +4
բ) -5, -10

206. Լրացրե՛ք բացթողումը, կարդացե՛ք ստացված գրառումը.

ա) |+1| = 1
բ) |-6| = 6
գ) |0| = 0
դ) |-3| = 3
ե) |+7| = 7
զ) |-8| = 8

207. Գտե՛ք հետևյալ թվերի մոդուլը.

+2, -2, +5, -5, +8, -10, +100, -3

+2 = |+2|
-2 = |-2|
+5 = |+5|
-5 = |-5|
+8 = |+8|
-10 = |-10|
+100 = |+100|
-3 = |-3|

211. Կատարե՛ք գործողությունը.

ա) |+6| + |+7| = 6 + 7 = 13
բ) |-9| + |-8| = 9 + 8 = 17
գ) |-6| + |+7| = 6 + 7 = 13
դ) |+8| + |+9| = 8 + 9 = 17

212. Հաշվե՛ք.

ա) |-9| – |-6| = 9 – 6 = 3
բ) |-5| – |+3| = 5 – 3 = 2
գ) |-20| – |-6| = 20 – 6 = 14
դ) |-17| – |-8| = 17 – 8 = 9

213. Հաշվե՛ք գումարը.

ա) |-7| + |+5| + |+8| + |-10| = 7 + 5 + 8 + 10 = 30
բ) |+12| + |-2| – |+10| + |-20| = 12 + 2 – 10 + 20 = 24
գ) |+18| + |-2| – |-5| – |-15| = 18 + 2 – 5 – 15 = 0
դ) |-10| + |-2| – |-8| + |-5| = 10 + 2 – 8 + 5 = 9

Տնային աշխատանք

215. Եթե ամբողջ թիվը նշանակված է a տառով, ապա նրա հակադիրը գրառվում է -a տեսքով: Լրացրե՛ք աղյուսակը:

221. Համեմատե՛ք բնական թվերը.

ա) 425 < 452
բ) 999 < 1000
գ) 579 < 957
դ) 12456 < 12459
ե) 1300 > 1297
զ) 13547 > 1354

222. Ինչպե՞ս են համեմատում ամբողջ թիվը:

Ամբողջ թվերի շարքում յուրաքանչյուր թիվ մեծ է իրենից ձախ գրված ցանկացած թվից և փոքր է իրենից աջ գրված ցանկացած թվից:

223. Ո՞ր թվերն են.

ա) մեծ զրոյից
բ) փոքր զրոյից

ա) դրական թվերը
բ) բացասական թվերը

224. Ո՞ր թիվն է մեծ դրակա՞նը, թե՞ բացասակա՞նը:

Դրականը

225. Ձևակերպե՛ք համեմատության կանոնը:

ա) ամբողջ թիվը զրոյի հետ
բ) դրական թիվը բացասականի հետ
գ) բացասական թիվը բացասական թվի հետ

ա) մեծ է
բ) դրական թիվն մեծ է
գ) զրոյին մոտիկը մեծ է

226. Գոյություն ունի՞ արդյոք.

ա) ամենամեծ բնական թիվ
բ) ամենափոքր բնական թիվ
գ) ամենամեծ բացասական ամբողջ թիվ
դ) ամենափոքր բացասական ամբողջ թիվ
ե) ամենամեծ ամբողջ թիվ
զ) ամենափոքր ամբողջ թիվ

ա) ոչ
բ) այո
գ) այո
դ) ոչ
ե) ոչ
զ) ոչ

232. Գտե՛ք տարբերությունը.

ա) |+5| – |-5| = 5 – 5 = 0
բ) |-5| – |+5| = 5 – 5 = 0
գ) |+3| – |-3| = 3 – 3 = 0
դ) |-3| – |+3| = 3 – 3 = 0

Քանի դեռ սպասում է ավտոմեքենան

Երբ մթնշաղը տարածում էր թևերը, մոխրագույն զգեստով մի աղջիկ գալիս էր այդ լուռ, գողտրիկ զբոսայգու մտերմիկ անկյունը, և քանի որ մինչև մութն ընկնելը դեռ կես ժամ կար, նստում էր նստարանին ու գիրք էր կարդում:

Կրկնում եմ, նա մոխրագույն զգեստով էր, որի պարզությունը քողարկում էր ոճի ու կտրվածքի անթերիությունը: Նրա գլխանոցը երիզված էր նուրբ ու թափանցիկ շղարշով, որի ներքո շողշողում էր աղջկա մեղմիկ, կուսական գեղեցկությամբ օժտված դեմքը: Արդեն երրորդ օրը, նույն ժամին նա գալիս էր այդ մտերմիկ անկյունը: Մի երիտասարդ գիտեր այդ մասին: Նա թափառում էր մոտակայքում՝ հույսը դնելով մեծն պաշտամունքին՝ երջանկությանը մատուցված զոհաբերությունների վրա: Նրա բարեպաշտությունը փոխհատուցվեց, քանի որ թերթելիս գիրքն աղջկա ձեռքից սահեց ու ընկավ նստարանից երկու քայլ այն կողմ:

Երիտասարդը հապշտապ դեպի գիրքը նետվեց և բարձրացնելով գետնից՝ տվեց աղջկան: Զբոսայգիներին և հասարակական այլ վայրերին բնորոշ նրա այս վարվելաձևը նրբակրթության և հույսի միախառնում էր՝ հագեցված շրջիկ ոստիկանի հանդեպ չափավոր հարգանքով: Հաճելի ձայնով նա փորձեց եղանակի մասին մի երկու անկապ բառ ասել (հայտնի է, որ աշխարհի բազմաթիվ դժբախտությունների պատասխանատուն այս կարգի ներածական խոսքն է) ու մի պահ քարացավ՝ թերագնահատելով իր բախտը:

Աղջիկը գնահատող հայացքով զննեց երիտասարդի համեստ, կոկիկ բաճկոնը և հատուկ արտահայտչականությամբ աչքի ընկնող դիմագիծը:

— Եթե ուզում եք, կարող եք նստել, — զնգան հնչեց աղջկա անշտապ կոնտրալտոն: — Ես ուզում եմ, որ դուք նստեք: Կարդալ այլևս չի լինի, մութն արդեն ընկնում է: Ես, հիրավի, կգերադասեի զրուցել:

Ճակատագրի ստրուկը հաճոյակատար նստեց աղջկա կողքին:

— Գիտե՞ք, — երիտասարդն իր խոսքը այնպիսի մի հնացած արտահայտությամբ սկսեց, որպիսին բարբառում էին զբոսայգու թափառաշրջիկ հռետորները, երբ հանդիպման ժամանակ սկսում էին իրենց ճառը, — մինչև հիմա տեսածս աղջիկներից ամենագեղեցիկը դուք եք: Երեկ ես աչք չկտրեցի ձեզնից: Մի՞թե, անուշիկս, չեք էլ նկատել, որ ինչ-որ մեկը ձեր այդ շողշողուն աչքերի պատճառով խելքը թռցրել է:

— Ով էլ որ լինեք, — խոսեց աղջիկը սառը, — պարտավոր եք հիշել, որ ես լեդի եմ: Ես ներում եմ ձեզ այդ խոսքերի համար, քանզի գիտեմ, որ ձեր միջավայրում նման ակնարկները, անկասկած, բնական են համարվում: Ես ձեզ առաջարկեցի նստել. եթե իմ հրավերքը ձեզ թույլ է տալիս ինձ «անուշիկս» կոչել, ապա համարեք, որ այն չի եղել:

— Ա՜խ, աստծո սիրույն, խնդրում եմ ինձ ներեք, — թախանձեց երիտասարդը: Նրա ինքնագոհ դեմքն այժմ զղջում և հնազանդություն էր արտահայտում: — Ես սխալվեցի, հասկանո՞ւմ եք… այսինքն ուզում եմ ասել, որ զբոսայգում կան աղջիկներ, որոնք, հասկանում եք, որոնք… Դե, իհարկե, դուք այդ մասին չգիտեք, բայց…

— Իհարկե, գիտեմ: Իսկ հիմա եկեք թողնենք այդ խոսակցությունը: Ավելի լավ է, պատմեք այն մարդկանց մասին, որոնք անցնում են մեր կողքով ու գնում՝ յուրաքանչյուրն իր ճանապարհով: Ո՞ւր են գնում նրանք: Ինչո՞ւ են այդքան շտապում: Երջանի՞կ են արդյոք:

Երիտասարդն անմիջապես զգաստացավ: Նա մի պահ լռեց. ոչ մի կերպ չէր կարողանում հասկանալ, թե ինչ դեր է իրեն բաժին ընկել:

— Բավական հետաքրքիր է կողքից դիտել այդ մարդկանց, — սկսեց նա՝ խոսակցի տրամադրությունից ոգևորված: — Մեր առջև է ելնում կյանքի զարմանահրաշ մի դրամա: Նրանցից մի քանիսը գնում են ընթրելու, մի երկուսը… ը՜ը, մնացածը… տարբեր տեղեր: Մարդ իմանար, թե ինչ կյանքով են նրանք ապրում:

— Ես չէի ուզենա, — ասաց աղջիկը, — ես այնքան էլ հետաքրքրասեր չեմ: Իսկ այստեղ գալիս եմ միայն նրա համար, որպեսզի մոտ լինեմ մարդկության բաբախող սրտին: Իմ կյանքն այնքան կտրված է այդ հասարակ սրտից, որ նրա զարկերը երբեք ինձ չեն հասնում: Չե՞ք կռահում, թե ինչո՞ւ եմ ձեզ հետ խոսում, պարոն…

— Փարքենսթեքեր, — լրացրեց երիտասարդը և սպասումով ու հույսով լի հայացքն ուղղեց աղջկան:

— Ոչ, անունս ձեզ չեմ ասի, — խոսքը շեշտեց աղջիկը թեթևակի ժպտալով, — այն բավական ճանաչված է: Անհնար է դարձել լրագրողներին, նույնիսկ լուսանկարիչներին հեռու պահել որոշ ազգանուններից: Իմ սպասուհու քողն ու գլխարկը ինձ դարձնում են ծպտյալ: Պետք է միայն տեսնեք, թե ինչպես է ամեն անգամ վարորդն աչքերը չռում վրաս ու կարծում է, թե իր հայացքը չեմ նկատում: Անկեղծ ասած, գոյություն ունեն հինգ թե վեց ազգանուն, որոնք սրբության սրբոց են համարվում, և իմը ծնվածս օրից դրանցից մեկն է: Ես այդ ամենը ասում եմ ձեզ պարոն Սթեքենփոր…

— Փարքենսթեքեր, — համեստորեն ուղղեց երիտասարդը:

— Պարոն Փարքենսթեքեր, որովհետև ուզում էի գոնե կյանքում մեկ անգամ զրուցել իսկական մարդու հետ, մարդ, որը չի կուրացել ոսկու անարգ փայլից ու չի փչացել կարծեցյալ բարձր հասարակական դիրքից: Ես գիտեմ, չեք հավատա, բայց մինչև կոկորդս կուշտ եմ թե՛ այդ հարստությունից՝ ամենուր դրամ, դրամ, և թե՛ բոլոր ինձ շրջապատողներից՝ ամենուրեք փոքրիկ, պարող խաղատիկնիկներ: Հոգնել եմ ամեն տեսակ զվարճություններից, թանկարժեք զարդերից, ճամփորդություններից, բարձր հասարակությունից, շքեղությունից:

— Իսկ ես միշտ այն կարծիքն եմ ունեցել, — անվճռականորեն խոսեց երիտասարդը, — որ դրամը լավ բան է:

— Նյութապես ապահով կյանք վարելն, անշուշտ, միշտ էլ ցանկալի է: Բայց երբ միլիոններ ունես, այդ դեպքում… — աղջիկը նախադասությանն ավարտեց հիասթափություն արտահայտող շարժումով: — Ձանձրալի միապաղաղություն՝ զբոսանքներ, ճաշկերույթներ, պարահանդեսներ, ընթրիքներ, և այդ ամենն անսահման հարստության շլացնող փայլով օծված: Երբեմն շամպայնով լի գավաթիս մեջ զրնգացող սառույցի ձայնից անգամ խելքս թռցնում եմ:

Պարոն Փարքենսթեքերն ասես անկեղծ հետաքրքրասիրությամբ լսում էր աղջկան:

— Ինձ միշտ դուր է եկել հարուստ ու բարձր հասարակության մարդկանց մասին կարդալ ու լսել: Գուցե փոքր-ինչ պճնամոլ եմ, բայց սիրում եմ ամեն ինչի մասին ճիշտ տեղեկություն ունենալ: Ես այնպիսի պատկերացում ունեմ հիմա, որ շամպայնը սառեցնում են շշերով և ոչ թե գավաթի մեջ սառույցի կտորներ գցելով:

Աղջկա անկեղծ զվարճանքի արդյունքը եղավ երաժշտական ծիծաղը, որով նա դիմեց երիտասարդին:

— Ուրեմն, գիտցե՛ք, — խոսեց նա ներողամիտ ձայնով, — որ վերնախավի մարդիկ հաճախ զվարճանում են ավանդույթները խախտելով: Սառույցը շամպայնի շշի մեջ դնելը վերջերս է մոդա դարձել: Մտահղացումն ընդունվեց թաթար իշխանի այցելության առիթով Վոլդորֆների տված ճաշի ժամանակ: Բայց այս քմահաճույքին շուտով փոխարինելու կգա նորը: Օրինակ, անցյալ շաբաթ Մեդիսոն Ավենյուում տրվող ճաշկերույթի ժամանակ, յուրաքանչյուր հյուրի ափսեի կողքին կաշվե կանաչ ձեռնոց էր դրված, որը նախատեսվում էր օգտագործել ձիթապտուղ ուտելիս:

— Ահա թե ինչ, — անկեղծորեն զարմացավ երիտասարդը: — Իսկապես, որ բարձր հասարակության նեղ շրջանակների բոլոր այդ զվարճությունները հայտնի չեն սովորական մահկանացուներին:

— Երբեմն, — շարունակեց աղջիկը գլուխը թեթևակի շարժելով, իբրև մոլորյալ երիտասարդի խոստովանությունն ընդունող նշան, — մտածում եմ, որ եթե երբևէ սիրեմ մեկին, ապա այդ մեկը կլինի ցածր խավից՝ մարդ, որն աշխատավոր է և ոչ թե պորտաբույծ: Սակայն հարուստ ու մեծատոհմիկ անձնավորության առջև ծառացած պահանջներն, անշուշտ, սովորական հակումներից առավել ուժեղ կգտնվեն: Հիմա, օրինակ, երկու երկրպագու ունեմ: Մեկը գերմանական իշխանության Մեծն Դուքսն է: Ինձ թվում է, որ նա ունի կամ ունեցել է կին, որին իր սանձարձակությամբ ու դաժանությամբ հասցրել է խելագարության: Մյուսը անգլիական մարկիզ է՝ այնքան պաղած ու հաշվենկատ, որ ինքս, թերևս, կգերադասեի Դուքսի մոլուցքը: Բայց ի՞նչն է ինձ հարկադրում պարոն Փոքենսթեքեր, պատմելու ձեզ այս ամենը:

— Փարքենսթեքեր, — հազիվ լսելի ձայնով ուղղեց նրան երիտասարդը: — Ազնիվ խոսք, չեք կարող պատկերացնել, թե որքան եմ գնահատում ձեր՝ իմ հանդեպ ունեցած վստահությունը:

Աղջիկը սառն ու անտարբեր հայացք ուղղեց երիտասարդին, որն ընդգծում էր նրանց միջև եղած հասարակական դիրքի տարբերությունը:

— Դուք ի՞նչ մասնագիտություն ունեք, պարոն Փարքենսթեքեր, — հարցրեց աղջիկը:

— Շատ համեստ: Բայց հույս ունեմ կյանքում մի լավ բանի հասնել: Դուք լո՞ւրջ ասացիք, որ կարող եք ցածր խավի մարդու սիրել:

— Այո, իհարկե: Բայց ասացի, որ «կկարողանայի»: Մի մոռացեք որ գոյություն ունեն դուքսն ու մարկիզը: Այո, և ոչ մի մասնագիտություն ինձ չափից ավելի անարժան չի թվա, միայն մարդը լինի այնպիսին, ինչպիսին ես եմ երազում:

— Ես, — հայտնեց պարոն Փարքենսթեքերը, — աշխատում եմ ռեստորանում:

Աղջիկը թեթևակի ցնցվեց:

— Իհարկե, ոչ իբրև մատուցող, — ավելացրեց նա համարյա աղերսագին: — Ճիշտ է, ամեն գործ էլ պատվավոր է, բայց անձնական սպասարկումը, հասկանո՞ւմ եք… սպասավորները…

— Ոչ, մատուցող չեմ: Գանձապահ եմ: — Այդ պահին, զբոսայգու հակառակ կողմի երկայնքով, փողոցում շողշողացին էլեկտրական ցուցանակի տառերը. «Ռեստորան …»: — Ես գանձապահ եմ, տեսնում եք, ա՜յ այն ռեստորանում:

Աղջիկը նայեց վարպետորեն պատրաստված ապարանջանի վրայի նրբագեղ ժամացույցին և շտապով վեր կացավ: Նա գիրքը տեղավորեց գոտկատեղն ի վար իջնող գեղեցիկ պայուսակի մեջ, որի համար գիրքն, անշուշտ, բավական մեծ էր:

— Աշխատանքի չե՞ք գնացել, ի՞նչ է, — հարցրեց աղջիկը:

— Այսօր գիշերն եմ աշխատում, — պատասխանեց երիտասարդը, — մի ժամ հետո նոր կգնամ: Կարո՞ղ եմ հույս ունենալ, որ սա մեր վերջին հանդիպումը չէ:

— Չգիտեմ: Գուցեև: Բայց տրամադրությունս կարող է կտրուկ փոխվել, իսկ դրանից՝ նաև քմահաճույքս: Ինչևէ, հիմա ես պետք է անմիջապես հեռանամ: Ճաշի եմ հրավիրված, իսկ հետո թատրոն պիտի գնամ, և ահա նորից միևնույն կախարդական շրջանը: Դուք, հավանաբար, այստեղ գալուց նկատեցիք զբոսայգու մոտ կանգնած մեքենան: Գույնն էլ՝ ճեփ-ճերմակ:

— Կարմիր անիվներո՞վը, — հարցրեց երիտասարդը հոնքերը մտածկոտ կիտելով:

— Այո: Միշտ այդ մեքենայով եմ այստեղ գալիս: Պիեռն ինձ սպասում է մուտքի մոտ: Նա կարծում է, թե ես զբոսայգու այն կողմում գտնվող հրապարակի խանութում գնումներ եմ կատարում: Կարո՞ղ եք պատկերացնել մի մարդու կյանք, որը ստիպված է խաբել անգամ անձնական վարորդին: Ցտեսություն:

— Արդեն բոլորովին մութ է, — ասաց պարոն Փարքենսթեքերը, — և այգին լի է բռի, անտաշ մարդկանցով: Թույլ կտա՞ք ուղեկցել…

— Եթե ձեզ համար իմ ցանկությունը որևէ բան արժե, — ասաց աղջիկը վճռականորեն, — ապա դուք տասը րոպե իմ գնալուց հետո կմնաք այս նստարանին նստած: Ես չեմ ուզում ձեզ վրա որևէ մեղք բարդել. հավանաբար գիտեք, որ մեքենաների վրա սովորաբար իրենց տերերի մակագրությունն է լինում: Մեկ անգամ ևս ցտեսություն:

Վեհաշուք կեցվածքով աղջիկը սլացավ դեպի վերջալույս: Երիտասարդը տեսավ, թե ինչպես նրա գեղիրան մարմինն անցավ արահետով և ուղղվեց դեպի անկյունում կանգնած մեքենան: Փարքենսթեքերն առանց տատանվելու, ուխտադրժորեն սկսեց ծառերի ետևում թաքնվելով գողեգող հետևել նրան՝ ոչ մի վայրկյան աչքից բաց չթողնելով աղջկան:

Հասնելով անկյունին, աղջիկը շրջեց գլուխը, մի հայացք նետեց դեպի կարմիր անիվներով ճերմակ մեքենան, հետո անցավ կողքով և շարունակեց ճանապարհը: Զբոսայգու մոտ կանգնած հարմարավետ, միաձի կառքի ետևում պահ մտնելով՝ երիտասարդը հետևում էր աղջկա յուրաքանչյուր շարժումին: Դիմացի մայթն անցնելով, վերջինս փայլփլուն ցուցափեղկով ռեստորանի դռնով ներս մտավ: Դա այն հաստատություններից էր, որտեղ ամեն ինչ շողշողում էր, ամեն ինչ ճերմակ էր, չորս բոլորը՝ ապակեպատ, որտեղ կարելի էր էժան գնով փառահեղ ընթրիք պատվիրել: Աղջիկն անցավ ռեստորանի մի ծայրից մյուսը, մի պահ անհետացավ խորքում և անմիջապես հայտնվեց, հիմա արդեն առանց գլխարկի ու քողի:

Մուտքի ապակյա դռան մոտ գտնվում էր դրամարկղը: Շիկակարմիր մազերով գանձապահուհին նայելով պատի ժամացույցին, դուրս եկավ իր տեղից, որն զբաղեցրեց մոխրագույն զգեստով աղջիկը:

Երիտասարդը ձեռքերը դրեց գրպաններն ու դանդաղ ետ գնաց: Անկյունում նրա ոտքը սայթաքեց՝ դիպչելով գետնին ընկած թղթե կազմով փոքրիկ հատորիկին: Վառ կազմից նա ճանաչեց աղջկա գիրքը: Հետո անփութորեն բարձրացրեց հատորիկն ու կարդաց վերնագիրը. Սթիվենսոն «Նոր արաբական գիշերներ»: Երիտասարդը գիրքը նետեց խոտերի մեջ ու մի պահ մոլորվեց: Ապա բացեց ճերմակ մեքենայի դուռը, նստեց ու հենվելով բարձերին, վարորդին ասաց.

— Ակումբ քշի՛ր, Հենրի:

Առաջադրանքներ

1. Տեքստի անհասկանալի ու անծանոթ բառերը բացատրել բառարանների օգնությամբ:

2. Տեքստից ընտրել տասը բառ ու կազմել դրանց բանաձևերը:

Օրինակ՝ զբոսայգի = զբոս + այգի = արմատ + արմատ:

մոխրագույն = մոխր + ա + գույն = արմատ + հոդակապ + արմատ
պարզություն = պարզ + ություն = արմատ + ածանց
զոհաբերություն = զոհ + ա + բեր + ություն = արմատ + հոդակապ + արմատ + ածանց
ճաշկերույթ = ճաշ + կեր + ույթ = արմատ + արմատ + ածանց
պարահանդես = պար + ա + հանդես = արմատ + հոդակապ + արմատ
անսահման = ան + սահման = ածանց + արմատ
հարստություն = հարստ + ություն = արմատ + ածանց
հասարակական = հասարակ + ական = արմատ + ածանց
գերմանական = գերման + ական = արմատ + ածանց
իշխանություն = իշխան + ություն = արմատ + ածանց

Տնային աշխատանք. Նոյեմբերի 11-15

1. Հետևյալ նյութերից առանձնացրե՛ք օքսիդները:

СaO, NaOH, Na2O, NaCl, FeO, NaOH, H2SO4, ZnO, SnO, Ca(OH)2, HCl, NaNO3, BeO, H3PO4, KNO3:

2. Լուծել խնդիրներ

1. Գտնել ավտոմեքենայի արագությունը, եթե հայտնի է, որ 500 մ երկարությամբ ճանապարհը նա անցավ 20 րոպեում:

Տրված է
S = 500 մ
t = 20 ր
_________
V միջ = ?

500 : 20 = 25
25 մ/ր

2. Որքան ճանապարհ կանցնի գնացքը 2 ժամում, եթե գնացքը արագությունը 40կմ/ժ է:

Տրված է
S = 40 կմ
t = 1 ժ
_________
t = 2 ժ = ?

40 x 2 = 80
S = 80 կմ